صدوپنجاه نکته در حوالیِ ویرایش

نکته های ویرایش _همان طور که انتظار داشتم_ یکی از جذاب ترین کتاب هایی بود که از نمایشگاه امسال خریدم. صدوپنجاه یادداشت کوتاه _و البته گاهی کمی بلندتر از کوتاه_ از علی صلح جو _یکی از اولین ویراستارهای ایران_ که به نظر من تمام خصوصیات یک یادداشت وبلاگی را دارند.
"اینها یادداشتهایی است که ضمن کار نوشته ام. موضوعات و نکته هایی به نظرم جالب آمده و از چند سطر تا چند صفحه دربارۀ آنها نوشته ام. (نکته های ویرایش. ص.1)"
صلح جو این صدوپنجاه یادداشت را در فصل هایی دسته بندی کرده: اختصار, اعراب، پاراگراف، پانوشت، جنسیت، و... _این خط را به شیوۀ آکسفوردی ویرگول گذاری کردم. برای اطلاعات بیشتر به کتاب نکته های ویرایش, یادداشتِ ویرگول قبل از "و" مراجعه شود!_ کتاب پر است خاطره های قشنگ، یادآوری های به جا و نکته های بدیع درباره ی فرآیند تولید متن.
" سگ بچه: دکتر مهدی محقق نقل می کند که روزی در کلاس درس ادیب نیشابوری نشسته بوده و موضوع درس دربارۀ ناصرخسرو بوده است. در این جلسه, شعری از ناصرخسرو مطرح می شود که در آن به کسانی اشاره می شود که سگ بچه می خورند و شاعر آنها را از این عمل نهی می کند. محقق از استاد می پرسد که آیا اصولآ کسانی هستند که سگ بچه بخورند, چون این عمل عجیب می نماید. ادیب نیشابوری می گوید که نه عجیب نیست. محقق حرف استاد را می پذیرد اما باطنآ مجاب نمی شود. بعدها معلوم می شود که خطا ناشی از بدخوانی نسخۀ خطی بوده است. قضیه این بوده که کاتب نسخۀ خطی «سیک پخته» را سگ بچه خوانده است! سیک پخته (= سه یک پخته) نوعی شراب است که سه بار آن را تقطیر یا تخمیر می کنند تا پرمایه و قوی شود. عقل سلیم همواره مشکل گشاست. بسیاری از غلطهای عجیب و غریب در برخی از ترجمه های امروزی ناشی از فقدان شعور متعارف است. اگر به این قابلیت خود تکیهکنیم و قضایای عجیب و متناقض را نپذیریم, پاسخ درست را خواهیم یافت. (نکته های ویرایش. ص. 185_شیوۀ نوشتار مطابق کتاب است_)"
البته کتاب می توانست کامل تر باشد. بحث دامنه دار جدانویسی به اندازه ی کافی مورد توجه کتاب نیست "در این کتاب اصل بر جدانویسی نیست." مواردی مثل تبدیل تنوین انتهای کلمه به "ن" که در شیوۀ نوشتار بسیاری _از جمله خود من_ رواج دارد هم مورد توجه قرار نگرفته و البته این ایرادی بر کتاب نیست. اساسن قرار نبوده که "نکته های ویرایش" یک کتاب جامع باشد. نکته های ویرایش 150 یاداشت جذاب است درحوالیِ ویرایش. همین و تمام. این کتاب را نشر مرکز منتشر کرده است.
"هزیمت فرانسه و هجوم انگلیس: ناگهان دیدیم که "اتازونی" رفت و به جایش "ایالات متحده" آمد. همراه با آن, "دینوزورها" فرار کردند و "دایناسورها" جای آن ها را گرفتند.(ص. 59)"

برچسب‌ها:

یک ناشر در راه اهواز- تهران گم شده است

عدنان غریفی مجموعه داستان "شنل پوش در مه" را در اولین سال های دهه ی پنجاه منتشر کرد. یک مجموعه داستان خیلی خوب که جایگاه ادبیِ او را تعیین کرد. این مجموعه داستان از همان سال ها تا پائیز سال 86 تقریبن نایاب بود. در پائیز 86 یک ناشر شهرستانی این مجموعه را تجدید چاپ کرد. تجدید چاپ این اثر می توانست یک اتفاق باشد اگر...

آن ناشر شهرستانی اسمش "نشر رسش" است. چند سالی هست که در اهواز مشغول به کار است و اهل ادب خوزستان "از جمله مصطفی مستور, عدنان, بهزاد خواجات و مصطفی رستگاری" به آن اطمینان کرده اند و بعضی کارهاشان را برای انتشار به این ناشر سپرده اند اما نتیجه؟ من نام کتاب "شنل پوش در مه" را گوگل کردم و حتی یک نتیجه که به تجدید چاپ این کتاب اشاره کرده باشد نیافتم. انگاری که این ناشر که کتاب های خوبی را هم منتشر کرده در مسیر اهواز- تهران گم شده است.

دارم به این می اندیشم که وقتی کتاب مهمی مثل "شنل پوش در مه" این گونه نادیده می ماند دیگر کتاب های یک ناشر شهرستانی مثل نشر رسش با چه سرنوشتی رو به رو می شوند.

بعضی از کتاب های نشر رسش که در نمایشگاه هم قابل تهیه هستند:

ساعت گرینویچ. آن بیتی. ترجمه: احمد اخوت

پاکت ها. کارور. ترجمه: مستور "این کتاب به چاپ دوم رسیده"

عشق روی پیاده رو. مستور "چاپ چهارم"

طبیعت زنده چند زن. کیارنگ علایی

منازعه در پیراهن. خواجات

چهار آپارتمان در تهران پارس. عدنان غریفی "این کتاب بار اول در هلند منتشر شده"

شنل پوش در مه. عدنان


نکته: درباره رسم الخط مزخرف این مطلب ارجاع می دهم به توضیح نالازم مطلب قبل.

نکته 2: قالب این وبلاگ دیگه تا مدتی نامعلوم تغییر نمی کنه. قول می دم!

نکته 3: شاید فردا درباره نشر فردای اصفهان و نشر فرهنگ ایلیای رشت بنویسم. شاید هم ننویسم! نشر فرهنگ ایلیا مجموعه گفتگوهای محمد تقی صالح پور با شاعرانی مثل فروغ, اخوان و... در بازار "یک نشریه ادبی مربوط به دهه 40" را منتشر کرده. نشر فردا هم که احتمالن معرف حضور هست.

برچسب‌ها:

فنون نمایشگاه گردی!

توضیح نالازم: نرم افزار لازم موجود نبود پس این نوشته قواعد سخت افزاریِ فارسی نویسی را رعایت نکرد!

1. ازدحام اسم ها در نمایشگاه کتاب آدم را سردرگم می کند و در چنین محیطی آدم خواه یا ناخواه به دنبال پناهگاه خواهد بود. پناه گاهی برای خلاص شدن از سردرگمیِ حاصل از ازدحام. منظورم از پناهگاه چمن حیاط نمایشگاه و صندلی هایی که برای رفع خسته گی در نظر گرفته شده اند نیست. صندلی ها و چمن شاید رفع خسته گی کنند اما رفع سردرگمی نمی کنند. ما وقتی به نمایشگاه می رویم به دنبال پناهگاهی هستیم تا با کمک آن از سردرگمی خلاصی بیابیم.

2. یک از پناهگاهای ممکن و معمول برای خلاصی از سردرگمی, چنگ زدن به ریسمان مطمئن اسم های آشنا است. دیروز غرفه ی نشر ققنوس آنقدر شلوغ بود که من از خیر نزدیک شدن به آن گذشتم. به نشر مرکز هم اگر یکی دو تا از کتاب های لازمم را منتشر نکرده بود نزدیک نمی شدم. "یعنی غرفه شان را با قدومم مزین نمی کردم!" شلوغ بودن این غرفه ها را اگر بگذاریم در کنار خلوتی اکثر غرفه ها مشخص می شود که اکثر بازدیدکننده گان پناهگاه خود را در بین این نام های آشنا می جویند. یعنی که ترجیح می دهند نمایشگاه گردی شان را متمرکز کنند بر روی بازیابی ی اسم های آشنا.

یک راه دیگر تهیه ی فهرست کتاب های لازم پیش از حضور در نمایشگاه است. اما مشکل این جاست که اکثر این فهرست ها هم ما را به همان نام های آشنا هدایت می کنند. در واقع بین تهیه ی لیست کتاب های لازم و رفتن به غرفه های ناشران بزرگ در اکثر موارد تفاوت محسوسی وجود ندارد.

من دیروز اگرچه یک فهرست خیلی کوچک از کتاب های خیلی لازم را همراهم داشتم ولی آن پناهگاه کذایی را جای دیگری جستجو کردم. دیروز مبنای نمایشگاه گردی من کشف اسم های کوچک بود.

3. خیلی ناشرهای کوچک هستند که کتاب های خیلی خوبی منتشر می کنند و کتاب هاشان به هر دلیلی ناشناخته باقی می مانند. نمایشگاه برای من جایگاهی است برای کشف این گونه ناشرها. ناشرانی که شاید نمایشگاه تنها فرصت دسترسی به آنها باشد. این از نظر من جذاب ترین راه برای نمایشگاه گردی است. هر چند راه فرسوده کننده ای است. خیلی سخت است این که خیلی از غرفه ها را با دقت و به دنبال کتاب خوب از نظر بگذرانی و البته این سختی نتایج جذابی به همراه دارد. دیروز من کتاب های خیلی خوبی در نمایشگاه پیدا کردم. کتاب هایی که هرکدامشان می توانند برای مدتی لذت ببخش باشند. هیچ کدام از این کتاب ها را از غرفه های خیلی شلوغ نخریده ام. و البته تصور نمی کنم که اکثر این کتاب ها را در زمانی غیر از زمان برگذاری نمایشگاه بشود پیدا کرد. من ترجیح دادم تهیه ی کتاب های تازه ی نشر چشمه و نشر ققنوس و نشر فلان و بهمان را بگذارم برای یک فرصت مناسب تر. نمایشگاه فرصتی است که تمرکز روی ناشرانی که کتاب هاشان همیشه در دسترس است ممکن است آن را به هدر بدهد.

سعی می کنم توی این دو سه روز باقی مانده از نمایشگاه دو سه تا از کشف های دیروزم را در اینجا معرفی کنم.

برچسب‌ها:

یک عاشقانه‌ی ناآرام: ابر شلوار پوش

ای شما/ ظریف الظرفا/ که عشق را با کمانچه می‌خواهید/ ای شما/ خشن الخُشنا/ که عشق را/ با طبل و تپانچه می‌خواهید/ سوگند حتی یک نفرتان/ نمی تواند پوستش را/ چون من شیار اندازد/ تا نماند بر آن/ جز/ رد در ردِ لب و لب

1. روسیه‌ی اوایل قرن پیش "و روسیه‌ی قرن پیش از آن" جایگاهی بود برای جنجال‌آفرینی‌ی مکتب‌هایی که در اروپا به بن‌بست رسیده بودند. فوتوریسم یکی از این مکتب‌ها بود. حالا برای ما نه فوتوریسم معنا دارد و نه مارینتی‌ "سردسته‌ی فوتوریست‌ها" برایمان اسم شناخته شده‌ای است. اما مایاکوفسکی را می‌شناسیم. دشمن درجه یک او آنا آخماتوای آکمه‌ایست را هم می‌شناسیم. این یعنی که آن‌که غربال دارد از پس کاروان می‌آید. یعنی که مکتب‌ها مهم نیستند. شعرها مهم‌ هستند. ابرشلوارپوش شعر بسیار مهمی است زیرا که بعد از نود و چند سال هنوز آتش می‌اندازد به جان آن‌هایی که یک چیزی گوشه‌ی دلشان گیر کرده. آن چیز احتمالن یک چیز داغ است. چیزی مثل طغیان.

2. خواب‌گاه فیض کوی دانشگاه را با خیلی تجربه‌ها به یاد می‌آورم. یکی از این تجربه‌ها مستانه مایاکوفسکی خواندن بود. اگر تجربه نکرده‌اید نمی‌فهمید چه ‌می‌گویم. مست باشی. دختره هم تازه قهر کرده باشد...

3. من محبوب بودن صلیب شکسته و دیگر آثار کارو را با این جمله توجیه می‌کنم: معمولن شعرهای طغیان‌گر فارغ از اصالت هنری‌شان مورد توجه قرار می‌گیرند. "اما خودمانیم، کارو انگار کن که مرگ ندارد!" شاید استقبال از ابرشلوارپوش را هم بتوان با همین جمله توجیه کرد اما ابرشلوارپوش یک اثر اصیل و جاودانه‌ی هنری است:

چه خوب است/ پنهان در پیراهنی زرد/ جان از گزند نگاه ایمن داشتن/ چه خوب است/ زیر دندان تیغه ی اعدام/ این فریاد:/ شیرکاکائو فان هوتن بنوشید!/ من/ این لحظه ی اوج/ این بلندای فشفشه را/ به هیچ چیز نخواهم داد

صد البته که این‌جا جای دلیل آوردن برای این حکم نیست. اگر حکم من را قبول ندارید بگویید تا دلیل بیاورم.

4. ترجمه‌ی کاشیگر از این شعر واقعن دوست‌داشتنی است. بگذارید یک جسارتی بکنم در انتهای این نوشته:

ابر شلوار پوش سروده‌ی ولادیمیر مایاکوفسکی و مدیا کاشیگر فشارخون آدم را بالا می‌برد!


شعر ابرشلوارپوش را این‌جا بخوانید. "البته با چندین و چند سهو تایپی"


یک مقاله از مایاکوفسکی: شعر چگونه ساخته می‌شود



برچسب‌ها:

وبلاگ نویسی در همین نزدیکی

به بهانهء معرفی یک کتاب

کتاب جدید دکتر احمد صدری متشکل است از سه نوع مطلب: یکم تحقیقات آکادمیکی که بیشتر به روشنفکریء ایرانی و آیندهء ایران و خاورمیانه چشم دارند "دقیق, علمی و بسیار قابل اتکا هستند این مطالب" دوم, چند مصاحبه که جز یکی که با مترجم و گردآورندهء کتاب انجام شده"امیر حسین تیموری که پیش از این آیندهء آزادی نوشتهء فرید ذکریا را ترجمه کرده بود" و جامعه شناسیء آمریکا نام دارد به ناکارآمدی های دولت و جامعه در ایران می پزدازند "عمیق و خوش خوان هستند این مصاحبه ها"



اما گونهء سوم مطالب کتاب "آخرالزمانی در این نزدیکی" که بیشتر در فصل آخر کتاب گردآمده اند, مقاله هایی است که گاه بیش از این که روزنامه ای باشند وبلاگی هستند. عاملی که موجی شد من به معرفیء این کتاب در وبلاگم بپردازم همین خصوصیت وبلاگی بودن این دسته از مطالب است.



بخشی از مقدمهء دکتر صدری بر این کتاب چنین است: دو فصل آخر این کتاب شامل گزیده ای از مقالاتی است که پس از 11 سپتامبر نوشتم. این واقعه من را به طور کلی از خاک جامعه شناسیء تئوریک کند. در آن روزها این احساس را داشتم که شاید عبارت خود ستایانهء "رسالت روشنفکری" خیلی هم بی مسما نبوده باشد. البته باید اذعان کنم که نگاشتن در این دوران به منزلهء نوعی خود مداوایی هم بود.



صدری علاوه بر خود مداواگری, روشنگری دربارهء تروریسم و نو محافظه کاران را عامل دیگر نوشتن این گونه مقاله ها که در روزنامهء دیلی استار بیروت و... چاپ شده اند معرفی می کند.



اما به نظرم گذشته از هدف این مطالب, آنچه که مهم است سبک نگاه صدری به موضوع است. او سعی می کند تا آنجا که می تواند به موضوع مطلبش که به خصوص در فصل چهارم بیشتر یک انسان است نزدیک شود و بین او و مخاطب یک پل ارتباط احساسی باشد. این موضوع به خصوص در مطلب "تاملات یک ایرانی در آتن پیرامون وقایع برلین" که قهرمان آن خود دکتر صدری است, کاملن شبیه می شود به یک مطلب استاندارد وبلاگی.



دکتر صدری برای خود درمانی ای که از آن یاد کرده از تکنیک ابراز کردن خود استفاده کرده. این همان تکنیکی است که ما بسیار در وبلاگ هامان از آن استفاده می کنیم و اساسن گونهء نوشتاریء وبلاگی بر پایهء آن شکل گرفته.



دکتر صدری در پایان مقدمه اش بر این کتاب, شایسته دانسته اند که مقاله نویسی را به دوستان دانشگاهی شان توصیه کنند. زیرا که ارتباط صمیمانه تر و فراگیرتر یک مقاله نسبت به یک نحقیق دانشگاهی می تواند در امر برقراری ارتباط افراد دانشگاهی با عموم مردم معجزه کند. حال من می خواهم به ایشان وبلاگ نویسی را توصیه کنم. ایشان با این گونهء نوشتاری شان می توانند پاسخ های خوبی از وبلاگ نویسی بگیرند. دانش مندی که خود را بیان می کند و بی که قصد کم اهمیت فرض کردن محاطب را داشته باشد با او صمیمی می شود شخصیت جالبی از خود بروز می دهد. دکتر احمدنیا, دکتر کاشی, دکتر سعید حنایی و حیلی های دیگر مزهء این تجربهء شیرین را چشیده اند.

برچسب‌ها:

پرده برداری از رامین

معرفیء یک مصاحبه به بهانه ی معرفیء یک نشریه




شهروند امروز, با نام قوچانی و عطریانفر و باقی آنهایی که چند سالی با دست پختشان زندگی کرده بودم,نوستالژیء شرق را برایم زنده کرد, دریغ... مطالبی که در این مجله چاپ شده باید سالنامه ی شرق را تشکیل می دادند.
شرق اکنون آزاد شده و من از سویی خوشحال و از سویی نگران "نگران اینکه شرقِ دوباره آن چیزی نباشد که باید, نگران اینک خاطرهء شرق مخدوش شود" چشم انتظار سال 86 هستم و چشم انتظار شرق.




پروندهء امسال شرق... ببخشید شهروند, به موضوع لعنتیء هولوکاست می پردازد و مهمترین بخش این پرونده مصاحبه ای است با محمدعلی رامین:




"محمدعلی رامین آدمی عجیب بود و برای من غریب" این جمله پایان بخش مقدمهء کوتاه رضا خجسته بر مصاحبه یا مباحثه یا مجادله و منازعه اش با مرد زردموی و زرد رویی است که می گویند مشاور رئیس جمهور ایران است؛ خود او این گفته را تکذیب می کند اما به من حق بدهید, وقتی عین جملاتی را که از زبان آقای احمدی نجات شنیده ایم از زبان این آقا هم می شنوم در ادعای او شک کنم:"من متوجه شدم که ما هیچ وقت علیه بشریت نجنگیده ایم در حالی که غرب سابقه ی نگینی در جنگ علیه بشریت دارد."




این جملات را "البته با لحن خاص و نه چندان مطلوب آقای رئیس جمهور" من حوالی آذرماه هنگامی که ایشان در یکی از شهرهای دورافتادهء ایران از طریق تریبون مشغول نجات دادن جهان بود شنیدم. این سخنان را اگر در کنار طفره رفتن آقای رامین از تصریح بر بی اثر بودن ایشان در سخنان رئیس جمهور در باب هولوکاست بگذاریم متوجه می شویم شایعات, پیرامون نقش این جناب در ماجرای انکار هولوکاست پربیراه نیست, حتی اگر که رامین آن را تکذیب کند.




محمد علی رامین زادهء 1322 در دزفول, مردی که بیست سال در آلمان زیسته و در سال 1361 مدتی در این کشور زندانی بوده و اکنون در آلمان اجازهء سخنرانی ندارد یکی از عوامل انحطاط بیش از پیش ایران است در این سال بد, سال بدی که گذشت, سال 1385, سالی که نام ایران با هولوکاست پیوند خورد.




اولین شگفتی این مرد عجیب, در گفتگو با شهروند, جایی است که ولایت فقیه را بدیلی برای دموکراسی معرفی می کند و می گوید "بشریت هیچ راه دیگری ندارد جز اینکه برای تامین "سعادت" خویش سیستم ولایت فقیه را بپذیرد, این سیستم به گونه ای است که بهترین آدم روزگارمان را بر جامعه حاکم کنیم" بله, واقعیت دارد, این چنین افکار منحط و عقب مانده ای تصمیم سازان امروز حاکمیت ایران هستند.




دومین شگفتی جایی است که ادعا می کند آیت الله سیستانی معتقد به ولایت فقیه هستند "لابد ایشان خود را تحت ولایت آقای خامنه ای فرض می کنند!" این ادعا البته تا آنجا که من اطلاع دارم "و اطلاعم در این زمینه کم هم نیست" هیچ سنخیتی با حقیقت ندارد, این را می توانیم به پای دروغ گوییء آقای رامین که در جریان تکذیب نقش ایشان در درافشانیء رئیس جمهور در باب هولوکاست عیان شد بگذاریم.




ایشان در این مصاحبه ی شگفت ادعاهای دیگری هم دارند از جمله "من در آلمان دوستانی دارم که آنها می گویند جنگ جهانیء دوم را هم صهیونیست ها به ما تحمیل کردند"

ادعاها, هذیان گو یی ها و گنده گوزی های آقای رامین بسیار است, اساسن این مصاحبه می تواند به عنوان اعترافات یک ذهن پریشان کیس خوبی برای تحلیلی روان شناختی باشد. و در بیان این جمله اصلن قصد اغراق ندارم.




خنده دارترین افاضه از سری افاضات آقای رامین جایی است که ایشان به بررسی ی شجره نامهء دکتر عبدالکریم سروش می پردازند و به این نتیجه می رسند که گویا پدربزرگ ایشان یهودی بوده! باید بخوانید و ببینید!




اما مهم ترین نکته ی این مصاحبه بی پاسخ ماندن نکتهء اساسی ای است که رضا خجسته به آن اشاره کرده: دولت اسرائیل پیش از هولوکاست به وجود آمده و شما مدعی هستید یهودیان هولوکاست را راه انداختند تا دولت اسرائیل را به وجود بیاورند... گویا استاد تا کنون متوجه این نکته نبوده اند!




مصاحبه ء رضا با سید جواد طباطبائی را هم بخوانید, این جملهء نغز سید جواد را هم به یاد داشته باشیم, از آلتوسر یاد گرفتم علاوه بر متن به خطوط سفید بین سطور هم توجه کنم, بسیاری چیزها را می شود آنجا خواند, مصداق این جمله همین مصاحبهء رامین است.


چند پیوند دربارهء رامین:


+ دغدغهء محمدعلی رامین برای آلمانی ها!/ مریم شبانی


+ در دفاع از اقدامات ایران دربارهء هولوکاست/ محمدعلی رامین

برچسب‌ها:

ریشه‌های رومانتیسم؛ کتابی از آیزیا برلین

آیزیا برلین رومانتیسم را بزرگترین تحولی می‌داند که بشر غربی تا کنون در زندگی‌اش تجربه کرده. این ادعا در ابتدا گزاف می‌نماید اما وقتی که در سخنان شیوا و موشکافانه‌ی او در کتابش "ریشه‌های رومانتیسم" سیر می‌کنی احتمال اینکه با او هم‌عقیده شوی بسیار زیاد است. برلین در صفحات پایانی‌ی کتابش یعنی در فصلی که "تاثیرات پایدار" نام گرفته مهم‌ترین دستاورد رومانتیسم را اهمیت یافتن انگیزه در برابر هدف در زندگی‌ی انسان‌های جدید معرفی می‌کند. او در کتابش چند بار تاکید می‌کند برای کاتولیکی که از تاثیرات رومانتیسم مصون بوده یک پروتستان حتی اگر با صداقت و اراده‌ای والا بر مشی خود پایداری ورزد اصلن قابل احترام نمی‌شود "البته توجه داشته باشیم که برلین هرگز از یاد نمی‌برد که قید احتمالن را جلوی این جمله بگوید" زیرا که برای این کاتولیک آرمان‌گرایی محلی از اعراب ندارد، زیرا که آرمان‌گرایی تنها پس از آنکه با تاکید رومانتیسم بر اصالت اراده‌، اختیار انسان جلوه‌ای جدید یافت توانست مفهوم بیابد.

برلین اساس رومانتیسم را دو چیز می‌داند: تاکید بر اراده و نفی ساختار. رومانتیک‌ها با نفی "عقل‌گرایی‌ی مطلق" نیروی انسانی را شگرف‌تر از آن می‌بینند که مقهور محض عقل باشد. شگفت این‌جاست که اراده‌گرایی‌ی رومانتیسم ریشه در افکار یکی از دشمنان مهم این جنبش دارد. ریشه در افکار کانت. اویی که علی‌رغم هم‌زیستی و رفاقت "و البته گاهی دشمنی" با پدران رومانتیسم هم‌چون یوهان گئورگ هامان و هردر از رومانتیسم به دلیل خیال‌پردازی و گزافه‌گویی‌های ضد عقلش بی‌زار بود. کانت هرگونه سلطه‌ی انسان بر انسان و هرگونه بهره‌کشی را در حد جنایت می‌داند و حتی ترحم را ناپسند می‌شمارد و بر اراده‌‌مند بودن انسان اصرار می‌ورزد. این اصالت اراده در تزهای‌ فیشته دربار‌ه‌ی شناخت جلوه‌ی پررنگ‌تری می‌یابد و این‌چنین بر جوانان دل‌زده‌ی آلمانی از جور فردریک کبیر تاثیر می‌نهد و آنان را به سوی رومانتیسم رهنمون می‌سازد

در کنار اصالت اراده، نفی ساختار "پیش‌ساخته‌هایی که باعث محدودیت انسان می‌شوند" مطرح است. آنچنان که برلین می‌گوید یکی از مواردی ک بسیاری از منتقدان رومانتیسم را حیران می‌کرد این بود که چگونه می‌توان بین ستایش طبیعت بکر و وحشی و ستایش ساده‌گی با اداهای پرتکلفی هم‌چون بر سر گذاشتن کلاه‌گیس سبز و پوشیدن شنل آبی جمع کرد؟ برلین ربط اینها را در نفی ساختارهای متصلب اجتماعی در هر دوی آنها می‌بیند. برلین معتقد است پیش‌بینی ناپذیری و شعبده‌گونه‌‌گی ی داستان‌ها ی رومانتیک "هم‌چون دماغ گوگول" هرگز بدون اندیشه و هدف نیست. هدف آن اعتراض است به ساختارها

کتاب ریشه‌های رومانتیسم که اخیرن با ترجمه‌ی روان عبدالله کوثری توسط نشر ماهی منتشر شده آن‌گونه که هانری هاردی ویراستارش می‌گویدسلسله سخنرانی‌های است که قرار بوده مبنای یک کتاب درباره‌ی رومانتیسم و یا مقدمه‌ای بر تصحیح کتابی از هوفمان باشد. کتابی که هرگز منتشر نشد. ویراستار، سخنرانی‌ها را با دقتی مشهود از روی نوار پیاده کرده و نتیجه‌اش کاری بسیار منسجم و روان شده. کتابی که هرگز نمی‌توانی تناقضی در آن بیابی یا بسیار کم‌ می‌توانی هم‌پوشانی‌ای در طالبش پیدا کنی

کتاب شش فصل دارد.، فصل اول"در جستجوی تعریف" با تاکید بر ناممکن بودن به دست دادن تعریف جامع و مانع از رومانتیسم سعی می‌کند ابعاد این‌جنبش را واضح کند. در فصل دوم "نخستین حمله به روشنگری" قامت علم کردن هانس گئورگ هامان یک زهدورز از اهالی‌ی بوهمیا و یک نیمچه متفکر در برابر روشنگری را شرح داده می‌شود و در فصل سوم با دقتی بیشتر به شرح عقاید هامان و هردر که از نظر برلین "پدران واقعی‌ی رومانتیسم" هستند پرداخته می‌شود. در فصل چهارم که "رومانتیک‌های میانه‌رو" نام گرفته با تاثیر کانت و فیشته بر رومانتیسم آشنا می‌شویم. "رومانتیک‌های تندرو" فصل پنجم کتاب برلین شرحی است بر این نقل‌قول از شلگل که سه عامل بیشترین تاثیر را در شکل‌گیری‌ی جنبش رومانتیسم داشتند: نظریه‌ی شناخت فیشته، انقلاب فرانسه و و رمانی از گوته به نام ویلهلم ماینستر. فصل ششم کتاب که "تاثیرات پایدار" نام گرفته بر تاثیر رومانتیسم در سیر تفکر پس از خود می‌پردازد. نقش اصلی آن را در شکل‌گیری‌ی اگزیستانسیالیسم و فاشیسم را یادآوری می‌کند و در پاراگراف آخر کتاب این جملات شگفت را بیان می‌دارد

بنابراین آنچه از رومانتیسم حاصل شد لیبرالیسم و مدارا بود و پی بردن به نقصان‌های زندگی و نیز افزایش ادراک عقلانی‌ی ما از خویشتن

برچسب‌ها:

نشریه ی هفت, اسکناس مچاله در دهان مرد میان سال! و قورمه سبزی

شماره ی جدید نشریه هفت را امروز خریدم... به نظرم نشریه ی هفت تجربه ی جدیدی در ژورنالیسم فرهنگی ی ایران است. نشریه ی که بدون قدم بیرون نهادن از حوزه ی تخصصی ی خود سعی می کند مطلب غیر تخصصی بنویسد و تمام مطالبش "شاید به جز اولین مطلبش: به قلم مدیرمسئول" دارای نوع نگاهی خاص به فرهنگ است و می توان گفت مطالبش کاملن منحصربه فرد هستند. مثلن در همین شماره, مصاحبه ای جالب و البته طولانی با مانیا اکبری می خوانیم که بالطبع در نگاه اول سوژه ی مناسبی برای اینکه مصاحبه ی اصلی نشریه را به خود اختصاص بدهد نیست, یا لااقل "نگاه غیر هفتی" به ژورنالیسم نمی تواند بپذیرد ریسک بنا کردن یک نشریه بر پایه ی مصاحبه با یک شخصیت نه چندان شناخته شده را "مانیا اکبری بازیگر فیلم ده کیارستمی است و جدیدن فیلم بیست انگشت را ساخته

هفتی ها حتی این جسارت را دارند که مصاحبه ی اول یک شماره شان را به یک کاریکاتوریست ناشناخته ی مهاجر اختصاص دهند: به فرهاد فروتنیان عزیز که با همین مصاحبه ی مورد نظر من در بین "فرهنگ دوستان" ایرانی شناخته شد. این جور کارها مخالطب هفت را محدود می کند, فکر نمی کنم که هفت مخاطب گذری ی زیادی داشته باشد... به همین دلیل هم هست که هفت کمی گران است. آنها مخاطب خود را یافته اند فقط برای او کار می کنند, آیا این که دایره ی مخاطبان یک نشریه در مناطق مرفه نشین پایتخت مترکز باشد یک پوئن منفی است برای آن نشریه؟ من نظر خاصی ندارم در این مورد
در این شماره ی هفت یک سری تکه های گاهی جک مانند از لیلی گلستان چاپ شده که البته من قصد نقل آنها را ندارم "وقتی این همه می نالیم که نشریات چاپی کپی رایا وبلاگستان را خدشه دار کرده باید حواسمان را کمی بیشتر جمع کنیم" این تکه ها که گلستان مدعی است همه اتفاق افتاده اند گاه حتی در ابزورد ترین آثاری هم که می شناسیم یافت نمی شوند, هر چند این جا تهران است, شهر دیوانه ی دیوانه ی دیوانه

از نوشته های گلستان نقل نکردم ولی بالطبع می توانم اتفاقی که همین امروز برای خودم افتاد و خیلی شبیه است به نوشته ی گلستان را نقل کنم
مکان: داخل تاکسی, زمان: آفتاب کله ی همه مان را داغ کرده بود
مسافر پیاده می شود و به راننده اسکناس دو هزار تومانی می دهد, راننده اول هیچ نمی گوید کمی سکوت سنگین؛ مسافر منتظر باقی مانده ی پول است و... در شوفر باز می شود و راننده بی یک کلمه حرف می رود سمت مسافر که آدمی است میان سال و کت و شلوار پوشیده و کف کله اش هم تاس است معلوم است که مظلومیت بیش از حد باعث کچلی اش شده, راننده و مسافر حالا چشم در چشم ایستاده اند,
راننده به مسافر: دهنت رو باز کن
و مسافر بی که چیزی بگوید دهنش را باز می کند!و راننده بی که چیزی بگوید اسکناس را مچاله می کند و فرو می کند توی دهن مرد میان سال! و ما خودمان را جمع و جور می کنیم و سعی می کنیم به هر زور و زحمتی که شده پول خرد جور کنیم

امروز البته فقط همین یک اتفاق را نداشت برای من! امروز یک فقره قورمه سبزی خانه مان را تا آستانه ی آتش سوزی پیش برد و من هم فقط به علت قورمه سبزی است که حالا دارم می نویسم! آن هم از کافی نت سر کوچه

برچسب‌ها:

غافل گيري و گيجي

پيرامون آخرين كتابي كه از سلينجر در ايران منتشر شده
نمايشگاه كتاب امسال براي من دوتا غافلگيري داشت. يكي مكتب تبريز استاد طباطبائي كه براي انتشارش لحظه شماري مي كردم و وقتي كه منتشر شد سه چهار روزه خواندمش و خلاص" به وقتش نظرم درباره ي سيد جواد عزيز و برنامه ي تحقيقي فوق العاده ي او كه اگر با موفقيت به سرانجام برسد مي تواند به حل يكي از مشكلات ما ايرانيان كه امروز تقريبن لاينحل به نظر مي رسد يعني نداشتن ديد تاريخي كمك كند خواهم نوشت. اين جمله ي معترضه بود؟!!!"

غافلگيري اول "منتشر شدن بي سر وصداي مكتب تبريز" بسيار دوست داشتني بود و آن شعفي را كه پس از يك سورپرايز خوشايند به انسان دست مي دهد به من منتقل كرد...اما

اما غافگيري دوم حاصلش يك گيجي عجيب و غريب بود كه راستش بخواهيد هنوز هم كاملن از بين نرفته! غافلگيري دوم انتشار كتابي بود از جروم ديويد سلينجر محبوب كه فكر نمي كنم نيازي به معرفي داشته باشد. شناسنامه ي كتاب اين گونه بود" والبته هست!":

جنگل واژگون.نويسنده: جروم ديويد سالينجر.ترجمه:بابك تبرائي.سحر ساعي.نشرنيلا

راستش اين غافلگيري و گيجي از آنجا ناشي مي شد كه مني كه كلي ادعاي سلينجر بازي داشتم با كتابي از او روبرو مي شدم كه تا كنون حتي نامي از آن نشنيده بودم. اين گيجي مضائف شد وقتي فهميدم كه نشر نيلا قصد دارد به زودي زود كتاب ديگري از سلينجر را هم منتشر كند"شانزدهم هپ‌ورث ۱۹۲۴"

دوباره به هرچه منبع درباره ي سلينجر مي شناختم رجوع كردم" اين لعنتي زندگي نامه ي درست حسابي كه ندارد. آدم را مجبور مي كند كه تكه تكه از اين ور و آنور چيزهايي بيابد و كنار بگذارد تا چيزي شبيه زندگي نامه ي سلينجر در ذهنش شكل بگيرد"

هيچي به هيچي... يك چيزهايي درباره ي اين كتاب دومي پيدا كردم مثلن فهميدم كه اين كتاب تشكيل شده از نامه اي كه سيمور؛ اين سيمور عزيز در هفت سالگي از يك كمپ تابستاني نوشته"اين كشف را مديون اينجا هستم. متشكر آقاي شهسواري عزيز!" به بيوگرافي هاي زبان اصلي رجوع كردم اين جملات تقريبن وجه مشترك همه ي آنها بود:

Jerome David Salinger, b. New York City, Jan. 1, 1919, established his reputation on the basis of a single novel, The Catcher in the Rye (1951), whose principal character, Holden Caulfield, epitomized the growing pains of a generation of high school and college students. The public attention that followed the success of the book led Salinger to move from New York to the remote hills of Cornish, N.H. Before that he had published only a few short stories; one of them, "A Perfect Day for Bananafish," which appeared in The New Yorker in 1949, introduced readers to Seymour Glass, a character who subsequently figured in Franny and Zooey (1961) and Raise High the Roof Beam, Carpenter and Seymour: An Introduction (1963), Salinger's only other published books. Of his 35 published short stories, those which Salinger wishes to preserve are collected in Nine Stories (1953

به طبع بايد به اين نتيجه مي رسيدم كه با يك كلاه برداري روبرو هستم...ولي

ولي نشر نيلا و شخص حميد امجد قابل اعتمادند. آنقدر هم اعتبار وآبرو دارند كه به فكر كتاب سازي نباشند. عميقن معتقدم بهترين ترجمه هاي سلينجر ترجمه هايي است كه نشر نيلا ارائه داده" به خصوص ترجمه هاي فرني و زوئي را با هم مقايسه كنيد تا بفهميد چه مي گويم" مسلمن اين ناشر هيچ وقت به دنبال كتاب سازي آن هم با استفاده از نام سلينجر نخواهد رفت پس موضوع چيز ديگري است... گيجي مطلق همچنان ادامه دارد!

ناگهان يك در يك بعد از ظهر خوب جرقه اي زده شد در ذهنم:شايد اين كتاب جزو آن كارهاي اوليه اي است كه سلينجر اجازه ي چاپ آنها را نمي دهد و تقريبن فراموش شده اند...

كلي با اين فكر ور رفتم...ايده ي قابل تآملي بود. با توجه به اين كه در اين داستان از خانواده ي گراس خبري نيست... با توجه به اين كه امكان ندارد بعد از سيمور:پيش گفتار اثري از سلينجر منتشر شده باشد وكسي متوجه نشده باشد!... همه ي اينها نشانه هايي بودند كه اين ايده را تقويت مي كردند...

راستش اين ايده فعلن تنها ايده اي است كه در باره ي"كيستي" اين داستان دارم و فكر هم نمي كنم سرنوشت اين داستان چيزي غير از اين بوده باشد. بر همين مبنا دو سه تا سوال كوچولو از مترجم ناشر عزيز دارم وخلاص. به وقتش... وقتي به اين نتيجه رسيدم كه بايد مطلب ادبي هم بنويسم شايد در مورد"چيستي" اين داستان هم چيزي نوشتم... اما فعلن سوالات:

۱. دو فرض وجود دارد. يا اين كه اين كتاب، اثري است كه سلينجر فقط براي چاپ در ايران نوشته و تنها به ناشر ايراني اجازه ي چاپ اين كتاب را داده و يا اين كه ناشر بدون اجازه كتاب را چاپ كرده... با توجه به اين كه فرض اول احتمالن! نادرست است. پس فرض دوم درست است! خوب اين درست كه ما هنوز از اين موهبت! بهره منديم كه مشمول كپي رايت نمي شويم اما آيا وضعيت اين كتاب مثل باقي كتاب هاست؟ آيا چاپ كتابي كه نويسنده مطلقن اجازه ي چاپ آن را نمي دهد بي اخلاقي مضائف نيست؟"عدم پرداخت حق و حقوق ناشر اصلي به خودي خود يك بي اخلاقي است"

۲. آيا ناشر و مترجمان محترم هنگام انتشار حتي يك آن به اين انديشيدند كه چرا سلينجر اجازه ي چاپ اين كتاب را نمي دهد؟ من يك لحظه فكر كردم و فهميدم: آثار اوليه ي يك نويسنده مثل لباس هاي زير او هستند ومطمئن باشيد كه هر نويسنده اي تعدادي لباس زير دارد كه نمي خواهد كسي آنها را ببيند. خوب... ولش كن مهم نيست. فقط شما به ياد بياوريد عامل اساسي شهرت سلينجر را. اين كه هر اثر او شاهكاري است. اما...اما جنگل واژگون را حتي به سختي مي توان يك داستان خوب دانست و فاصله ي آن با سلينجري كه ما مي شناسيم فاصله ي آن با سلينجري كه همه اش اوج است نجومي است... نشر نيلا با چاپ اين كتاب سلينجر را مجبور به فرود كرد... بگذريم.

برچسب‌ها: